Nước tinh khiết là gì?
Nước tinh khiết có thể hiểu đơn giản là nước đã trải qua các quá trình xử lý nhằm loại bỏ tạp chất và phần lớn các chất hòa tan không mong muốn.
Một trong những công nghệ thường gặp là RO – Reverse Osmosis (thẩm thấu ngược). Ngoài RO, nước còn có thể được xử lý bằng nhiều công nghệ khác như lọc, khử ion, chưng cất, ozone hoặc tia UV tùy quy trình của từng nhà sản xuất.
Đặc điểm thường thấy của nước tinh khiết là:
- Hàm lượng chất rắn hòa tan (TDS) tương đối thấp.
- Hàm lượng khoáng thường thấp hơn nước khoáng thiên nhiên.
- Hương vị tương đối nhẹ và trung tính.
- Phù hợp với nhu cầu uống nước thông thường của nhiều gia đình và văn phòng.
Một điều cần lưu ý là nước tinh khiết không có nghĩa pH bắt buộc phải bằng 7. pH của nước thành phẩm còn có thể chịu ảnh hưởng bởi quá trình xử lý, thành phần nước và sự hòa tan CO₂ khi tiếp xúc với không khí.
Vì vậy, chỉ dựa vào pH hoặc một phép đo TDS đơn lẻ không đủ để kết luận chất lượng của một sản phẩm nước uống.
Nước khoáng là gì?
Khác với nước tinh khiết, câu chuyện của nước khoáng thiên nhiên bắt đầu từ chính nguồn nước.
Nước từ các nguồn ngầm đi qua những tầng đất đá trong thời gian dài có thể hòa tan một số khoáng chất và nguyên tố vi lượng. Tùy đặc điểm địa chất của từng nguồn, thành phần khoáng trong nước sẽ khác nhau.
Một số ion khoáng thường được nhắc đến gồm:
Canxi (Ca²⁺)
Magie (Mg²⁺)
Natri (Na⁺)
Kali (K⁺)
Bicarbonate (HCO₃⁻)
Chính thành phần và hàm lượng các khoáng chất này góp phần tạo nên đặc tính và hương vị riêng của từng nguồn nước khoáng.
Đây cũng là lý do hai chai nước khoáng của hai thương hiệu khác nhau có thể cho cảm giác vị rất khác, dù nhìn bên ngoài đều chỉ là nước trong suốt.
Nước khoáng có phải càng nhiều khoáng càng tốt?
Không nên hiểu như vậy.
Một chỉ số người tiêu dùng thường gặp là TDS – Total Dissolved Solids, tức tổng lượng chất rắn hòa tan trong nước.
Nước khoáng thường có TDS cao hơn nước tinh khiết vì chứa nhiều ion khoáng hòa tan hơn. Tuy nhiên:
TDS cao không đồng nghĩa nước tốt hơn.
Ví dụ, nếu một loại nước có TDS 200 mg/L và một loại khác chỉ 20 mg/L, điều đó chủ yếu cho chúng ta biết lượng chất hòa tan trong hai loại nước khác nhau, chứ không thể kết luận loại 200 mg/L tốt gấp 10 lần.
Quan trọng hơn là những chất gì đang hòa tan trong nước, hàm lượng bao nhiêu và sản phẩm có đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng nước uống hay không.
Nước kiềm là gì?
Nếu nước tinh khiết thường được nói đến nhiều qua quá trình xử lý, nước khoáng gắn với nguồn nước và thành phần khoáng, thì khi nói đến nước kiềm, một trong những thông số đầu tiên cần hiểu là pH.
Thang pH chạy từ 0 đến 14:
- pH = 7: trung tính
- pH dưới 7: có tính acid
- pH trên 7: có tính kiềm
Vì vậy, về mặt hóa học, nước có pH lớn hơn 7 có tính kiềm.
Tuy nhiên, trên thị trường nước uống, câu chuyện không dừng lại ở con số pH. Người tiêu dùng còn có thể gặp nước khoáng có tính kiềm tự nhiên, nước kiềm và nước ion kiềm được tạo ra thông qua quá trình điện phân.
Do đó, khi nhìn thấy chữ “kiềm” trên một sản phẩm, nên tìm hiểu thêm:
pH của nước bao nhiêu?
Nguồn nước từ đâu?
Trong nước có những khoáng chất nào?
Tính kiềm có nguồn gốc tự nhiên hay hình thành qua quá trình xử lý/điện phân?
Nước ion kiềm có giống nước khoáng không?
Không hoàn toàn giống nhau.
Đây là điểm rất dễ gây nhầm lẫn.
Một số loại nước ion kiềm được sản xuất bằng công nghệ điện phân. Nước đầu vào có các ion khoáng thích hợp được đưa qua hệ thống điện phân, từ đó tạo ra phần nước có pH cao hơn ở phía cathode.
Trong khi đó, nước khoáng thiên nhiên được nhận diện trước hết bởi nguồn nước và thành phần khoáng đặc trưng hình thành từ tự nhiên.
Nhưng hai khái niệm này cũng không hoàn toàn loại trừ nhau.
Một nguồn nước khoáng có thể vốn đã có pH trên 7, nghĩa là nước khoáng đó đồng thời có tính kiềm. Ngược lại, một loại nước ion kiềm có thể chứa các khoáng chất nhưng không vì thế mà tự động được xem là nước khoáng thiên nhiên.
Vì vậy:
Nước khoáng không mặc nhiên là nước ion kiềm.
Và:
Nước ion kiềm cũng không mặc nhiên là nước khoáng thiên nhiên.
Nước tinh khiết, nước khoáng và nước kiềm khác nhau ở đâu?
Có thể hình dung đơn giản qua ba câu hỏi.
Với nước tinh khiết:
“Nước đã được xử lý như thế nào và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng ra sao?”
Với nước khoáng:
“Nước đến từ nguồn nào và chứa những khoáng chất gì?”
Với nước kiềm:
“pH bao nhiêu và tính kiềm của nước được hình thành như thế nào?”
Đây là ba cách tiếp cận khác nhau, vì vậy không nên đặt chúng lên một chiếc thước rồi kết luận đơn giản rằng loại nào “cao cấp hơn” hay “tốt hơn”.
pH và TDS có phải là một không?
Hoàn toàn không.
Đây là một trong những nhầm lẫn khá phổ biến khi người tiêu dùng tự kiểm tra nước tại nhà.
pH cho biết nước có tính acid, trung tính hay kiềm.
Trong khi đó, TDS phản ánh tổng lượng chất rắn hòa tan trong nước.
Vì vậy, một chiếc bút đo TDS không thể dùng để xác định nước có pH bao nhiêu.
Nước có TDS cao cũng không đồng nghĩa với nước có độ kiềm cao hơn. Ngược lại, nước có TDS thấp cũng không thể từ đó kết luận pH thấp.
Muốn biết pH cần sử dụng phương pháp hoặc thiết bị đo pH phù hợp.
Khoáng chất trong nước có cần thiết không?
Các khoáng chất như canxi và magie là những chất cơ thể cần và nước uống có thể đóng góp một phần vào lượng khoáng chúng ta hấp thu hằng ngày.
Tuy nhiên, nước không phải nguồn duy nhất cung cấp khoáng chất. Phần lớn nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể vẫn đến từ chế độ ăn uống tổng thể.
Vì vậy, cũng không nên suy luận rằng:
“Nước tinh khiết ít khoáng nên không tốt.”
hoặc ngược lại:
“Nước càng nhiều khoáng thì càng tốt cho sức khỏe.”
Cách nhìn phù hợp hơn là xem nước uống như một phần của chế độ ăn uống, sinh hoạt và nhu cầu sử dụng tổng thể của mỗi người.
Vậy gia đình nên chọn nước tinh khiết, nước khoáng hay nước kiềm?
Không có một loại nước duy nhất phù hợp nhất cho tất cả mọi người.
Nếu gia đình thích nước có vị nhẹ, trung tính và dùng phổ biến hằng ngày, có thể tìm hiểu nhóm nước tinh khiết.
Nếu thích đặc tính và hương vị của nguồn khoáng thiên nhiên, có thể lựa chọn nước khoáng và đọc thêm thành phần khoáng trên nhãn.
Nếu quan tâm đến nước có pH kiềm, nên tìm hiểu kỹ hơn về pH, nguồn nước, thành phần khoáng và phương pháp tạo ra tính kiềm thay vì chỉ nhìn vào chữ “kiềm” trên bao bì.
Với người có chế độ ăn đặc biệt, cần kiểm soát natri, đang điều trị bệnh hoặc được bác sĩ yêu cầu kiểm soát lượng nước và khoáng chất, việc lựa chọn nước uống nên tuân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Đừng chọn nước chỉ bằng một con số
Khi đứng trước một chai nước, chúng ta thường nhìn thấy hàng loạt thông tin như pH 7, pH 8,5–9,5, TDS, Ca, Mg, Na, K…
Nhưng không có một con số riêng lẻ nào đủ để nói lên toàn bộ chất lượng hay sự phù hợp của nước.
pH cao không đồng nghĩa nhiều khoáng.
TDS cao không đồng nghĩa kiềm cao.
Nhiều khoáng không mặc nhiên tốt hơn ít khoáng.
Nước tinh khiết cũng không mặc nhiên tốt hơn hay kém hơn nước khoáng.
Điều quan trọng là hiểu mình đang uống loại nước nào, nguồn nước và quy trình sản xuất ra sao, thành phần như thế nào và có phù hợp với nhu cầu sử dụng hay không.
Hiểu về nước để lựa chọn phù hợp hơn
Nước là thứ chúng ta sử dụng mỗi ngày, nhưng đôi khi những khái niệm tưởng như quen thuộc như nước tinh khiết, nước khoáng hay nước kiềm lại chưa được hiểu thật rõ.
Thay vì hỏi đơn giản “nước nào tốt nhất?”, có lẽ câu hỏi phù hợp hơn là:
“Loại nước nào phù hợp với nhu cầu của tôi và gia đình?”
Khi hiểu được sự khác nhau giữa các loại nước, biết đọc pH, TDS và thành phần khoáng trên nhãn sản phẩm, người tiêu dùng sẽ có cơ sở tốt hơn để lựa chọn thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hay cảm nhận.
Tại iWater, chúng tôi hướng đến việc cung cấp thông tin để khách hàng hiểu rõ hơn về từng loại nước trước khi lựa chọn. Bởi mỗi gia đình, văn phòng hay nhu cầu sử dụng có thể cần một lựa chọn khác nhau — và một lựa chọn phù hợp nên bắt đầu từ việc hiểu đúng về nước mình uống mỗi ngày.
